Ç.D.P Rapor Açıklaması

Her ne kadar Çevre Düzeni Planının tanımı bu şekilde yapılmış olsa da alınan kararlarda bu tanım ile çelişen kararlar getirilmiştir.

Plan çiziminden şematik olarak yapılan açıklama ,planın özü ile bağdaşmamaktadır. Gösterimler şematikte olsa alt ölçek plan kararlarında bağlayıcı olacaktır. Yerleşmeler için plan kararı ile belirlenen hedefler ile gösterimler arasında çelişkiler mevcuttur.

1-)Planlama hedeflerinde belirtilen uygulamaların kolaylığını temin etmek ve sosyal,ekonomik ve mekansal tutarlılığı sağlamak amacıyla planlama alt bölgeleri tespit etmek ve oluşturmakla ilgili alınan karar planın hiçbir aşamasında yer almamaktadır.(alt bölgeleme sadece idari ve yasal ve fiziki sınırlarla belirlenemez)

6.6. maddesinde hiçbir ölçekte bu planın ilke ve stratejilerine aykırı imar planı, plan ilavesi ve mevzii imar planı yapılamaz denilmiştir. Ancak planın genel ilkelerine baktığımızda alt ölçek imar planlarına yönlendirecek yol gösterecek kararların alınmadığı görülmektedir.

2-)Plan raporuna baktığımızda alınan kararlar, belediyeler,ilçeler bazında tek tek ele alınmadığı,üstlendikleri kimlikler doğrultusunda sektörel dağılımların yapılmadığını görmekteyiz.Bu da alt ölçek planla bırakıldığından farklı kararlar alınıp Ç.P.D ile çelişkiler yaşanabilmesi kaçınılmaz olacaktır. Belli bir hedef doğrultusunda planlama çalışması yapılmadığından Sakarya İli içerisinde yer alan ilçelerin fonksiyonel kimlikleri belirlenmemiş, bu nedenle planda kavram karmaşası meydana gelmiştir. Planlama hedefi olarak mevcut imar planlarının yeterli geldiği belirtilerek gelişme stratejileri kısıtlanmıştır. Verilmesi (olması) gereken kimlikler, mevcut planın yeterliliği ile kısıtlama getirilen kararlala bağdaşacak mı? Mevcut yerleşimlerin planlama kriterleri 1/100,000 ÇDP için yeterli gelecekmi ? İllçelerin ve yerleşmelerin ne şekilde gelişeceği plan ve plan raporunda yer almamaktadır.Ör: Akyazı,Geyve, Sapanca v.b. ilçeler 2025 yılına kadar ne şekilde gelişme stratejisi izleyecek ve Sakarya ilindeki rolleri ne olacak belli değildir.

3-)Sakarya’nın en önemli sorunu Deprem Bölgesi olması, deprem dahil birçok afete maruz kalmasıdır. Ancak plan hükümleri ve plan kararlarına baktığımızda afetlerle mücadele, afet risklerinin azaltılmasına yönelik hiçbir ciddi karar getirilmemiştir.Afete maruz yerleşmelerin ne şekilde iyileştirileceği ,tasfiye edileceği belirtilmemiştir. Genel hükümlerde yer alan 6.11.madde ile ilgili olarak Afet İskan Sahası ayrılması yeterli bir hüküm değildir. Bu sahaların nasıl yenilenip-tasfiye edileceğinin belirtilmesi gerekir.

4-)Orman Kanununun değişiklik 22.5.1987- 3373 sayılı yönetmeliğin 11. maddesinde min. ifraz koşulunda;25.07.2005 tarihli yapılan değişiklik ile %6 yı geçmemek üzere yapılacak olan inşaat dışında yapılaşmaya gidilmemesi şartı getirilmiştir. Ancak Ç.D.P kanununun üstünde kanuna aykırı bir hüküm getirerek özel hükümlerin 7-6 maddesinde orman alanlarında yer alan özel mülkiyetlerle ilgili bölümünde min. İfraz şartının 3000 m² yapılaşma koşulunun E:0,10 olarak vermesi anlaşılır değildir. Hiçbir arazi kullanımında yapılaşma koşulları belirtilmezken sadece Özel Orman alanlarında yapılaşma koşulunun verilmesi planın amacı ile bağdaşmamaktadır. Getirilen bu plan kararı beraberinde Orman Alanlarının yok edilmesine neden olacaktır.

5-)ÇDP ‘larının ana karalarından olan MİA alan ne ları planda ne de plan raporunda yer almamaktadır.Merkezi İş Alanları yerleşmelerin vazgeçilmez fonksiyonlarıdır.Sakarya genelinde MİA kademelenmesi yapılmamış kendiliğinden gelişmesi benimsenmiştir.Buda alt ölçek planlarda karmaşa yaratacağı gibi gelecekte yerleşmelerin taşıyacağı karekteri de belirsizleştirecektir.

6-)OSB alanları veya sanayi alanları belirlenirken bilimsel ve teknik yer seçim kriterleri çerçevesinde alanların belirlenmediği görülmektedir.Bugün bile mevcut OSB alanları yanlış yer seçimi nedeniyle boş durmaktadır. Faal işgücü içinde sanayinin hangi yerleşmede ne oranda dağılacağı belirtilmemiştir. Alt ölçek planlamada sorun yaratacaktır.

Sanayi talep projeksiyonu yapılmadan yeni sanayi alanlarının açılması kamu yatırımlarının boşa harcanması arazi rantının yükselmesi o alanlarda yapılması planlanan kamu yatırımlarının yükselen arazi değerleri yüzünden yapılamamasına neden olmaktadır.Ayıca sanayi gibi kent doğurucularının getirdiği nüfus ve bu nüfus karakterine uygun gereksinimlerini karşılayacak konut,sosyal donatı gibi fonksiyonların dağılımlarının gösterilmediği görülmektedir.

Planda gösterilen öneri organize sanayi alanlarında Pamukova ve Kaynarca OSB’leri ihtisas alanları belirlenmiş olmasına karşı diğer OSB’ler için belli bir sınırlama getirilmemiştir.

Söğütlü organize sanayi bölgesine yaklaşık 3 km ilerisine ihtiyaç duyulmamasına (şuan sadece 5 parsel dolu) rağmen yeni OSB açılması kamu yatırım kayıplarına neden olacaktır.Bunun yerine ihtiyaç halinde Söğütlü OSB genişletilmesi daha uygun olacaktır.

Kaynarca-Yeni Yerleşim arasında ormanlık alanın batısına konumlandırılmış OSB alanının hiçbir mantığı yoktur.Orman alanı yanında olması ,Adapazarı’nın yeni yerleşim alanına yakın,hakim rüzgar yönünde olması ayrıca yeni potansiyel konut gelişim alanı üzerinde bulunması dezavantajlarındandır,kuzeyde Kaynarca OSB alanı ile bütünleştirilmesi ulaşım açısından uygun olacaktır.

Turizm açısından önemli olan Karadeniz’e giriş kapısı Karasu^nun kentin güneyinde ilçe ile bağlantısını kuran yolun doğusunda yer alan OSB kentin kimliğini tamamen bozmakta ayrıca kentin ilerideki gelişimini değiştirecektir.

Ayrıca Planlama kararı olarak Sakarya ilindeki kaliteli işgücünü arttırmak için OSB alanları içinde çıraklık meslek okulları yapılma şartı getirilmelidir.

7-)Sanayi alanlarının önerilmesinde sadece OSB sanayi alanlarının gösterilmesi diğer küçük sanayi ve mevcut sanayi bölgelerine planda yer verilmemesi alt ölçek planlarda ve uygulamada da sanayi bölgesi olarak yapılaşmasını tamamlayan alan sanayi alanı olarak gösterilmemiş. OSB Bölgelerinin dışındaki sanayi alanlarının da planda yer verilmesi yerleşmelerin şekillenmesinde yön vermeyi gerekmektedir.

6.20. maddesinde Dondurulmuş sanayi tesislerinde tesis yapılamaz.denilmiş ancak dondurulmuş sanayi bölgeleri planda gösterilmemiş.Uygulamada karmaşa yaratacaktır

8-)Sapanca Gölü Koruma kapsamına alınmış göl çevresindeki kullanımlara kısıtlama getirilmiş ancak hızlı tren yolu gölün kıyısından geçirilerek gölün doldurulması ile alan kazanılması amaçlanmıştır. Göl çevresindeki yerleşmelerin mülkiyet kullanım hakkına katı kısıtlamalar getirilirken kamu yatırımlarının bilimsel dayanağı olmadan ekolojik dengeyi bozacak kolaycı yaptırımlar olması planın ekolojik dengesinin korunması ve doğal kaynakların rasyonel kullanımı ilkesine aykırıdır.

9-)Tarım alanları ile ilgili : Tarım destekleme politikaları ile bu planda ayrılan alanlar ilişkilendirilmelidir. Arazi tapulaştırılması gibi kararlar alınmadığı sürece küçük alanlı parsellerden oluşan tarım alanlarının korunması mümkün görülmemektedir.

10-) Ulaşım kararlarına baktığımızda

-Adapazarı’nın büyük eksikliği olan terminal alanı Hanlı,Arifiye Belediyeleri arasında TEM,D100 bağlantıları açısından kolaylık sağlayacak şekilde en uygun bölgede gösterilmelidir.

-Arifiye’den başlayıp E5 Karayolu ile bağlantısı olan ve yeni yerleşim alanları Karaman ile Camiliye bağlanan kentin 3.girişi olan yol planda gösterilmemiş.

Beşköprü,32 evler,Serdivan,Yazlık ana ulaşım bağlantı yolu işlenmemiş.

-Serbest bölge yol bağlantısı güçlü bir aks olarak gösterilmemiş.(Liman ve Karayolu)

-Adapazarı-Karasu limanına bağlanan demiryolu hattının planlara yanlış işlendiği belirlenmiş olup doğu yönünde kaydırılması gerekmektedir.

- Ulaşım ağında özellikle yeni yerleşmeler arası bağlantıyı sağlayan bir demiryolu ağı önerilmemiş Merkez Adapazarı kenti ile diğer yerleşmelerin bağlantısını sağlayan demiryolu,hafif metro, raylı sistem önerilememiş.

11-) Noktasal olarak baktığımızda;

Nehirkent Belediyesi mevcut yerleşik alan ve mevcut imar planlı alanı Ç.D.P da yok sayılmış ve Regreasyon alanı olarak alınmıştır.

Büyükşehir Belediyesinin uygulamaya başladığı Poyrazlar Gölünden Bölge Parkına kadar olan Sakarya Nehri taşkın alanı kapsamında bütüncül olarak rekreasyon alanı ÇDP na işlenmelidir.

Gelişme alanlarında yer alan ( mevcut imar planları) tarım alanları lejand da gösterilen diğer tarım alanları gibi gösterilmeli.Kavram karmaşasına yer verilmemeli.

12-) 6.9. Alt ölçek planlar hazırlanırken kurumlardan alınacak görüşler çerçevesinde sınırlar kesinleşir hükmünde imar planının özü ve doğası ile çelişen bir karardır. İlgili kurumlardan bu aşamada gerekli görüşler alınmalıdır. Örneğin planda konut alanı olarak ayrılan alanda konut amaçlı kullanılmasına engel olacak bir durum çıkarsa ne yapılacak. Bu tür kesin olmayan plan kararları 1/100000 ölçekli ÇDP nın hedeflerinden sapmasına neden olacaktır. Ayrıca alt ölçek planlarda karmaşa yaratacaktır.Bu durumda 1/100 000 ölçekli ÇDP da getirilen kararların Sakarya ilinin gelişmesini yönlendiren fiziki ve ekonomik kararlar olacağında kesin ve net hükümler içermelidir.

Oya ARAPOĞLU

Şehir Plancısı